Vào cuối tháng 4 năm 2026, Sở Nội vụ tỉnh Lâm Đồng đã tiến hành rà soát 103 đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn để đánh giá các điều kiện và tiêu chuẩn thành lập phường. Theo báo cáo kết quả, chỉ có 3 địa phương đáp ứng đủ tiêu chuẩn theo quy định và đã nộp báo cáo đề xuất.
Danh sách 3 địa phương đủ điều kiện lên phường
3 địa phương đủ điều kiện lên phường bao gồm xã Đức Trọng, xã Cư Jút và xã Hàm Thuận Nam.Theo số liệu đánh giá, xã Đức Trọng hiện có quy mô dân số lớn nhất với 88.784 người, trong đó tỷ lệ dân số đô thị chiếm 76%. Các chỉ số kinh tế của xã đều vượt chuẩn khi thu nhập bình quân đầu người đạt 110 triệu đồng/năm và tỷ lệ hộ nghèo ở mức rất thấp là 1,08%. Đối với xã Cư Jút, do là đơn vị hành chính miền núi nên địa phương này được áp dụng bộ tiêu chuẩn giảm nhẹ. Xã có dân số 50.500 người, tỷ lệ dân số đô thị đạt 71,75%, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp là 51,3% và tỷ lệ hộ nghèo ở mức 4,01%. Xã Hàm Thuận Nam ghi nhận quy mô dân số 33.452 người với tỷ lệ đô thị hóa là 56,2%. Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp tại đây đạt 73,55% và tỷ lệ hộ nghèo được kiểm soát tốt ở mức 2,58%. Cả ba địa phương này đều chứng minh được khả năng tự cân đối ngân sách và đang được Sở Nội vụ kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh xin chủ trương thành lập phường.
Nỗi tiếc nuối của Phan Rí Cửa và những dấu hỏi về hệ thống tiêu chí
Việc xã Phan Rí Cửa vắng mặt trong danh sách đề xuất lần này để lại sự tiếc nuối rất lớn, bởi địa phương từng được định hướng ưu tiên phát triển lên đô thị. Căn cứ vào bảng phụ lục rà soát của Sở Nội vụ, Phan Rí Cửa sở hữu nội lực kinh tế vô cùng mạnh mẽ với quy mô dân số khổng lồ lên tới 87.517 người, mức thu nhập bình quân đầu người đạt 90 triệu đồng/năm, và tỷ lệ thu ngân sách vượt chi đạt 104%. Tuy nhiên, địa phương này vẫn bị loại khỏi danh sách do vướng phải các quy định cứng như tỷ lệ dân số đô thị ghi nhận dưới 50%, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp chỉ đạt 60% (thấp hơn mức chuẩn 70%), và tỷ lệ hộ nghèo bị thống kê lên tới 9,04%.
Chính từ sự đối lập giữa kết quả rà soát của Phan Rí Cửa và các xã được chọn đã bắt đầu làm nảy sinh những hoài nghi về tính đồng bộ và sự phù hợp của hệ thống tiêu chí đánh giá hiện hành. Việc một trung tâm kinh tế sầm uất với gần 90 ngàn dân bị đánh trượt bằng những con số thống kê khắt khe, trong khi các khu vực khác lại dễ dàng vượt qua một phần nhờ chính sách giảm nhẹ tiêu chuẩn dành cho xã miền núi đã tạo ra sự chênh lệch lớn trong cách nhìn nhận mức độ đô thị hóa.
Sự hoài nghi này càng có cơ sở khi đối chiếu hồ sơ, một số tiêu chí quan trọng tại các xã được chọn lại dựa trên cơ sở tự đánh giá thay vì số liệu thống kê khách quan. Điển hình như việc Cư Jút tự ước tính tỷ lệ lao động phi nông nghiệp đạt 51,3% một phần dựa vào số lượng thanh niên đi làm xa ở các khu công nghiệp lân cận, hay Đức Trọng tự đánh giá mức thu nhập bình quân đạt 110 triệu đồng/năm. Thực tế này cho thấy việc sử dụng các ngưỡng phần trăm cứng nhắc dường như đang bỏ qua quy mô thực tế và sức bật kinh tế của những vùng đông dân như Phan Rí Cửa. Sự thiếu nhất quán giữa việc áp dụng số liệu thống kê khắt khe với việc chấp nhận các con số ước tính có thể đang vô tình cản trở các hạt nhân kinh tế thực thụ bứt phá, cho thấy nhu cầu cần xem xét và tinh chỉnh lại hệ thống tiêu chí sao cho linh hoạt, khách quan và phản ánh sát đúng thực tiễn phát triển hơn.
Có lẽ vì sự ràng buộc vào hồ sơ rà soát của Sở nội vụ tỉnh nên Phan Rí Cửa đã không chủ động nộp hồ sơ đề xuất vì tự thấy không đủ điều kiện. Trước đó, xã này cũng chấp nhận xếp loại đơn vị hành chính loại II và không có giải trình. Xem tại đây: Phan Rí Cửa chấp nhận loại II, không giải trình.
Đăng ký thành viên để nhận thông báo bài viết mới và đọc các bài viết dành riêng cho thành viên.
