Hoa atiso đỏ – bụp giấm có lợi cho sức khỏe khi pha trà uống

Cây Bụp giấm được trồng phổ biến ở vùng đất Tuy Phong, hay còn được gọi với cái tên hoa atiso đỏ. Đây là một loại cây quý có rất nhiều công dụng đến sức khỏe và được nhiều chuyên gia tin tưởng khuyên dùng. Cùng tham khảo những thông tin và công dụng bổ ích của loài cây này nhé!

1. Thông tin về cây bụp giấm – atiso đỏ

bụp giấm
Hoa bụp giấm

Cây Bụp giấm có tên khoa học là Hibiscus sabdariffa Linn, tiếng Anh là Roselle, cùng chi với cây Dâm bụt, thuộc họ Bông (Malvaceae). Cây có nguồn gốc ở Tây Phi, được du nhập vào nước ta từ những năm 70 của thế kỷ trước và được trồng chủ yếu ở miền Trung, với đặc tính không kén đất, đặc biệt ưa đất đồi núi, khí hậu nóng ẩm ở Đông Nam Bộ. Vùng đất trồng bụp giấm nổi bất nhất là huyện Tuy Phong với cánh đồng hoa bụp giấm đỏ rực quanh những cánh đồng quạt gió khổng lồ.

Atiso đỏ là một loại cây sống được khoảng một năm, có độ cao từ 1,5m đến 2m, phân nhánh gần gốc và có màu tím nhạt. Lá cây hình trứng, nguyên, mép lá có răng cưa. Hoa thì đơn độc, chủ yếu mọc ở nách cây, hoa gần như không có cuống. Tràng hoa màu vàng hồng hay tía, cũng có khi là màu trắng. Khi kết thành quả thì quả có hình dạng lồng đèn, lông thô mang đài màu đỏ sáng bao xung quanh. Cây ra hoa từ tháng 7 đến tháng 10 nên khoảng thời gian thu hoạch rơi vào tầm tháng 9 hoặc tháng 10.

Cũng dễ hiểu khi tại sao dân gian lại gọi là hoa bụp giấm bởi vì nó có hoa màu đỏ giống hoa dâm bụt, lại có vị chua như giấm nên mới được gọi với cái tên như vậy. Theo một số tài liệu, cây có chứa các hoạt chất: Vitamin A, C, các axit béo không no như axit citric, axit tartaric, axit malic, chất khoáng, dầu thực vật, protein nhưng hàm lượng calo lại khá thấp nên rất tốt cho sức khỏe.

Bộ phận dùng làm thuốc là đài quả và lá, thường được thu hái vào mùa thu, là lúc mà các đài còn mềm, không bị héo và có màu đỏ sẫm, và cũng chỉ thu hái trong vòng 15 đến 20 ngày sau khi hoa nở để tránh việc dược liệu bị mất phẩm chất.

2. Thành phần dinh dưỡng có trong hoa atiso đỏ

atiso đỏ
Hoa Atiso đỏ hay còn gọi là bụp giấm chứa nhiều dinh dưỡng

Atiso đỏ còn có tên gọi dân gian là bụp giấm, hoa vô thường, dền chua, bụp chua, cây rau chua… Ngoài ra, atiso đỏ còn có tên tiếng anh là hibiscus. Ở Việt Nam hiện nay, cây được nhiều người sử dụng với các mục đích khác nhau vì loài hoa này sở hữu những công dụng hết sức tuyệt vời.

Các nghiên cứu đã chỉ ra, trong một bông hoa atiso đỏ chứa các thành phần dinh dưỡng như sau.

  • Đài hoa Atiso đỏ giàu protein và các acid tan trong nước là acid citric, acid tartric, acid malic, acid hibiscus. Ngoài ra bộ phận này còn chứa chất màu vàng có tính kháng sinh gossypetin và clorid hibiscin.
  • Hột atiso đỏ chứa thành phần vitamin C, 7,6% nước, 24% protein, 22,3% dầu, 13,5% chất xơ, 7% chất khoáng và các dưỡng chất khác.

3. Lợi ích tuyệt vời của hoa atiso đỏ

bụp giấm khô
Hoa atiso đỏ sở hữu vô vàn lợi ích bất ngờ đối với sức khỏe

Các nghiên cứu đã chứng minh, trong hoa atiso đỏ khô sở hữu nhiều công dụng không ngờ đối với sức khỏe và sắc đẹp con người.

Chống quá trình lão hóa cho cơ thể

Thành phần hoa atiso đỏ khô giàu chất chống oxy hóa mạnh như bioflavonoids, vitamin C và các khoáng chất khác. Vì vậy, uống loại trà này có thể ngăn ngừa các gốc tự do và sự tổn thương tế bào do quá trình oxy hóa. Giúp bạn làm chậm quá trình lão hóa cơ thể, giữ gìn vẻ trẻ trung mỗi ngày.

Giảm lượng mỡ trong máu

Các nghiên cứu đã chỉ ra, trà hoa atiso đỏ khô rất tốt cho những người mắc bệnh tiểu đường, tim mạch. Vì loại thảo dược này sở hữu đặc tính hạ mỡ máu, giảm mức LDL cholesterol xấu ra khỏi cơ thể và hạ đường huyết.

Tăng cường chức năng gan

Atiso đỏ có chứa flavonoid, đây là một chất chống oxy hóa rất hiếm có công dụng chống độc tố, giảm các thương tổn, cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ và bảo vệ chức năng gan.

Hỗ trợ giảm huyết áp

Trong hoa atiso đỏ còn chứa nhiều thành phần bioflavonoids. Nhờ đó, quá trình oxy hóa lipoprotein sẽ bị chất chống oxy hóa này ngăn cản, giúp hạ huyết áp. Giữ thói quen uống trà atiso đỏ khô mỗi ngày sẽ giúp bạn điều chỉnh huyết áp một cách tự nhiên và an toàn.

Giảm các nguy cơ mắc bệnh ung thư

Trong đài hoa atiso đỏ chứa hàm lượng cyanidin và flavonoid cao, có tác dụng chống lại những tổn thương do sự oxy hóa và các gốc tự do gây ra cho cơ thể. Do vậy, uống trà atiso đỏ thơm ngon, bổ dưỡng là cách đơn giản nhất để phòng chống bệnh ung thư và ức chế sự phát triển của tế bào ung thư.

Tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể

Với hàm lượng vitamin C phong phú, trà atiso đỏ còn được ví như một bài thuốc thảo dược trị các chứng cảm lạnh và nhiễm trùng rất tốt. Ngoài ra, loài hoa này còn hỗ trợ tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể.

Hỗ trợ quá trình giảm cân an toàn

Trà atiso là thức uống chứa rất ít lượng calo. Nghiên cứu đã chứng minh, tinh chất ức chế enzyme có trong trà atiso đỏ sẽ hỗ trợ sản xuất amylase. Đây là một enzyme có lợi trong việc phân hủy tinh bột đường, ngăn cả việc tích tụ lượng calo thừa trong cơ thể. Như vậy, giúp bạn có vóc dáng thon gọn, hỗ trợ giảm cân an toàn là một trong những lợi ích tuyệt vời của atiso đỏ.

4. Cách phơi khô hoa atiso đỏ

Vì mùa hoa atiso đỏ chỉ kéo dài trong khoảng thời gian ngắn và đặc biệt, dù phơi khô nhưng khi ngâm với nước nóng, nó sẽ trở về nguyên màu sắc và hương vị như lúc tươi nên người dân thường tìm cách bảo quản bằng cách phơi khô.

Trước khi phơi, bạn nên chọn lựa kĩ hoa tươi, tránh dùng những hoa đã bị dập héo và hư. Để atiso đỏ đảm bảo chất lương, nên phơi tự nhiên dưới nắng.

Hãy rải đều hoa tươi ra sân phơi hoặc trên tấm tăng, tấm bạt ở nơi thoáng gió, sạch sẽ và có nhiều nắng nhất. Tùy theo điều kiện thời tiết, bạn hãy phơi cho đến lúc hoa khô hoàn toàn và đem đi cất, bảo quản ở nôi khô ráo.

5. Cách pha trà atiso đỏ thơm ngon nhất

Trà hoa atiso đỏ
Trà hoa atiso đỏ khô có tác dụng thanh nhiệt, giảm cân

Với vô vàn những lợi ích thần kỳ, hoa atiso đỏ sau khi được thu hoạch thường được phơi khô để pha trà hàng ngày. Có rất nhiều cách pha trà thảo dược atiso thơm ngon, bổ dưỡng. Các bạn có thể tự tay pha trà theo công thức đơn giản dưới đây:

Nguyên liệu cần chuẩn bị

  • Hoa atiso đỏ khô
  • Mật ong hoặc đường phèn
  • Nước sôi và nước sôi để nguội.
  • Đá viên
  • Dụng cụ pha: ấm, tích, bình giữ nhiệt…

Cách pha trà từ hoa atiso đỏ khô

Cho hoa atiso đỏ khô vào dụng cụ pha và tráng bằng nước sôi trong khoảng 30 giây. Đây được gọi là thao tác đánh thức trà, vừa giúp loại bỏ bụi bẩn bám trên hoa vừa tạo màu nước đẹp mắt và hương vị thanh mát ngon miệng.

Tiếp tục cho nước sôi vào hãm trà trong khoảng 15 – 20 phút sau khi tráng. Đảm bảo vừa đủ thời gian để hoa atiso ra màu nhã nhất, đồng thời phát huy hết công dụng của các chất dinh dưỡng.

Tùy theo sở thích bạn có thể uống luôn tách trà atiso nóng hổi hoặc tạo vị với mật ong và đường phèn. Cho mật ong vào phần nước sôi để nguội và đem pha với trà atiso. Sau đó ướp lạnh hoặc thêm đá vào thưởng thức. Mỗi cách thưởng thức sẽ có hương vị đậm đà, ngon miệng riêng.

Một ly trà atiso hội tụ đủ vị chua chua của đài hoa thêm một chút ngọt thanh của mật ong. Chỉ cần một ngụm nhỏ thôi cũng đủ để cảm nhận sự khoan khoái và dễ chịu. Vậy thì tại sao bạn không dùng hoa atiso đỏ khô để chăm sóc bản thân và gia đình một cách nhẹ nhàng nhất.

6. Những món ăn ngon từ bụp giấm

si rô atiso đỏ
Si rô cực ngon – Ảnh Lâm Anh

Như các bạn đã biết, hoa bụp giấm có những công dụng rất tuyệt vời đối với sức khỏe của con người. Ngoài cách sử dụng truyền thống làm trà, trong bài viết này, mình cũng xin được giới thiệu đến các bạn những món ngon với các cách chế biến vô cùng đơn giản, đảm bảo vừa mang lại cảm giác ngon miệng vừa giữ được những sự tinh túy của cây bụp giấm.

Si rô bụp giấm

Những hoa bụp giấm sau khi được mua về nên được tách hoa ra khỏi nhụy bằng cách: dùng dao cắt lấy đuôi hoa rồi dùng đũa đẩy nhụy hoa từ dưới lên. Số lượng hoa hàng ngàn dễ khiến bạn nản lòng nhưng nếu nghĩ đến thành quả đầy hấp dẫn đang chờ đón thì động lực lại căng tràn trong bạn.

Cánh hoa sau khi được tách thì mang đi rửa sạch, rồi chia đều làm hai phần: một hong gió cho ráo nước để làm si rô, phần còn lại dùng để chế biến những món ngon khác.

Đợi cánh hoa khô nước thì bạn bắt đầu đặt từng lớp cánh hoa vào hũ, cứ một lớp cánh hoa là một lớp đường rồi đậy kín hũ lại và chờ kết quả. Thường thì 1kg cánh hoa sẽ tốn khoảng 1,5kg đường, bạn cũng có thể điều chỉnh tùy theo khẩu vị của mình. Để đảm bảo thành công, bạn phải chắc chắn rằng cả hũ và cánh hoa đều phải ráo nước. Chỉ một ít nước cũng có thể làm hỏng hũ sirô, vì thế bạn cần lưu ý điểm này.

Đến ngày thứ ba sau khi ngâm, bạn có thể mở hũ để kiểm tra xem vị ngọt vừa phải hay chưa, nếu chưa bạn có thể thêm đường vào. Màu đỏ thắm của bụp giấm cùng cái hương vị mê người của nước sẽ làm bạn phải đổ trước nó ngay từ lần nếm đầu tiên. Sự chờ đợi của bạn trong 5 đến 7 ngày sẽ phải không uổng phí khi chứng kiến thành quả được chính tay mình làm ra.

Si rô bụp giấm được dùng để pha nước uống giải khát vô cùng ngon và mát lành. Ngoài ra bạn cũng có thể sử dụng si rô để làm nguyên liệu cho những món khác, từ rau câu, sữa chua hoặc sên lại thành mứt ăn với bánh mì, vừa ngon vừa bổ dưỡng, ăn mãi không ngán.

Mứt bụp giấm

Còn được gọi với một cái tên hoa mỹ khác là “mứt hoa hồng”, mứt bụp giấm được làm từ những cánh hoa được vớt ra sau khi ngâm si rô. Sự giòn ngọt của những cánh hoa có thể khiến bạn mê ly, không thể rời mắt được. Và nó cũng rất thích hợp cho việc làm mứt, còn nếu dai thì chưa đủ điều kiện.

Hãy cho cánh hoa lên chảo nóng, sên với lửa nhỏ cho đến khi nước cạn hẳn là bạn đã có được món mứt bụp giấm đẹp mắt. Với cách làm dễ dàng này, bạn đã có thể vừa có được món si rô ngon lành vừa có được món mứt hoa hồng đầy mĩ vị.

Gỏi bụp giấm

Từ những nguyên liệu đơn giản, chỉ cần ra chợ là có như tai heo, tôm, đậu phộng, hành tím, rau thơm,… cùng hoa bụp giấm là bạn đã có ngay cho mình một đĩa gỏi bụp giấm ngon lành rồi.

Cũng giống như cách làm món gỏi khác, đầu tiên bạn luộc chín tai heo rồi cắt mỏng, tôm luộc lột vỏ, đậu phộng thì rang chín rồi đâm bể (lưu ý đừng nát quá) còn hành tím thì phi vàng. Sau đó trộn tất cả lại với nhau cùng với hoa bụp giấm atiso đỏ đã được thái sợi và rau thơm, thêm vào một chén nước mắm ngọt với nước mắm, tỏi, ớt và đường. Cuối cùng, đổ hành phi và đậu phộng vào là có thể thưởng thức ngay.

Các bạn chú ý là món gỏi bụp giấm không cần chanh bởi bản thân nó đã có sẵn vị chua thanh của hoa bụp giấm rồi. Nếu các món gỏi khác gây ấn tượng bằng vị chua táo bạo của chanh hay giấm thì gỏi bụp giấm lại bình lặng đi vào lòng người bằng vị chua sâu lắng hiếm có của mình. Đây là một hương vị khó quên một khi đã thưởng thức!

Lẩu bụp giấm

Ngày cuối tuần, được ngồi quây quần bên gia đình và cùng thưởng thức món lẩu bụp giấm chua chua thì còn gì tuyệt bằng. Cách làm món lẩu bụp giấm cũng vô cùng dễ khi nó khá giống với cách nấu lẩu Thái nhưng thay vì dùng thơm và cà tạo vị chua thì bạn sẽ dùng hoa bụp giấm, vừa có vị chua thanh vừa làm cho nồi lẩu có màu đỏ sậm rất lạ mắt.

Lẩu bụp giấm vừa độc đáo, vừa ngon, lại còn bổ dưỡng và tốt cho sức khỏe của mọi người. Vì vậy, hãy thường xuyên nấu món này cho gia đình bạn để cùng nhau tận hưởng trọn vẹn cuộc sống nào!

Sự linh hoạt trong cách chế biến hoa bụp giấm khiến những món ăn được nấu từ nó vừa đa dạng, phong phú và luôn có hương vị tuyệt vời. Sự sáng tạo của các bạn sẽ có cơ hội được thể hiện thông qua những gì bạn nấu. Chúc các bạn thành công trong việc khám phá khả năng của bản thân!

7. Các sản phẩm từ bụp giấm – atiso đỏ của Phan Rí+

Huỳnh (Phan Rí+)