Vừa qua, thông tin về việc lựa chọn địa điểm cho một siêu dự án công nghiệp nặng tại tỉnh Lâm Đồng đã thu hút sự chú ý đặc biệt của giới đầu tư. Dù đã lọt vào vòng chung kết và sở hữu nhiều lợi thế đáng kể, khu vực Phan Rí Cửa cuối cùng vẫn phải nhường bước trước Vĩnh Hảo trong cuộc đua trở thành đại bản doanh của tổ hợp công nghiệp khổng lồ này.
Siêu dự án quy mô và chặng đua song mã
Dự án đang được nhắc tới là Tổ hợp nhà máy nhiệt điện than – điện phân nhôm do Liên danh Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân và Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển hạ tầng Hoàng Thành đề xuất. Đây là một công trình có quy mô cực khủng với tổng công suất nhiệt điện lên tới 2.000MW và hai dây chuyền luyện nhôm đạt công suất 1,2 triệu tấn mỗi năm.
Ban đầu, liên danh nhà đầu tư đã đề xuất tới 6 vị trí khác nhau trải dài qua các địa phương. Tuy nhiên, sau cuộc họp đánh giá vào ngày 10/02/2026 do Sở Công Thương chủ trì, danh sách này đã được rút gọn lại thành một cuộc đua song mã giữa hai ứng cử viên sáng giá nhất: Vị trí số 01 tại xã Vĩnh Hảo và Vị trí số 02 tại Khu công nghiệp Tây Bắc, xã Phan Rí Cửa (khu vực xã Hòa Minh cũ).
Phan Rí Cửa: Lợi thế mặt bằng và hạ tầng giao thông
Trên thực tế, vị trí đề xuất tại Phan Rí Cửa sở hữu những điểm cộng vô cùng hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Khu đất này có quy mô lên tới khoảng 530 ha, được bao bọc bởi đất sản xuất nông nghiệp, đường sắt cao tốc Bắc – Nam ở phía Bắc và dự án điện gió Thái Bình Dương ở phía Đông. Đặc biệt, đây là khu vực thuộc danh mục quy hoạch phát triển khu công nghiệp tiềm năng thời kỳ 2021-2030 của tỉnh.
Về mặt thi công, Phan Rí Cửa ghi điểm tuyệt đối nhờ hiện trạng chủ yếu là đất nông nghiệp trồng cây lâu năm và đất nhà nước cho thuê hàng năm, mang lại sự thuận lợi tối đa cho công tác đền bù, thu hồi đất và giải phóng mặt bằng. Về kết nối hạ tầng, vị trí này nằm kẹp giữa Quốc lộ 1A và đường cao tốc Bắc – Nam, đồng thời nằm gần trạm biến áp 500KV và các tuyến đường dây truyền tải điện lớn, rất lý tưởng để phát triển công nghiệp.
Điểm yếu chí mạng: Bài toán logistics và cảng biển
Mặc dù có quỹ đất đẹp và giao thông đường bộ thuận lợi, Phan Rí Cửa lại vấp phải một rào cản mang tính quyết định đối với đặc thù của ngành công nghiệp luyện kim: đó là sự thiếu vắng của một cảng biển nước sâu liền kề.
Nhà đầu tư nhận định rằng vị trí này chỉ thực sự thuận lợi nếu xây dựng đơn thuần một nhà máy điện phân nhôm. Đối với một tổ hợp khổng lồ bao gồm cả nhiệt điện than và sản xuất các sản phẩm sau nhôm, việc phải vận chuyển khối lượng nguyên liệu và thành phẩm cực lớn qua quãng đường dài ra cảng biển sẽ làm đội chi phí logistics lên rất cao.
Ngược lại, đối thủ cạnh tranh là Vĩnh Hảo lại có phía Đông giáp ranh trực tiếp với Biển Đông. Điều kiện địa hình bằng phẳng kết hợp với mực nước biển sâu cho phép Vĩnh Hảo xây dựng một cảng biển đồng bộ ngay tại dự án. Việc kết nối trực tiếp này giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm thiểu chi phí logistics và tạo ra sự lan tỏa lớn cho toàn bộ tổ hợp công nghiệp.
Sở Công Thương Yêu Cầu Xem Xét, Đánh Giá Chi Tiết
Với sự khác biệt mang tính chiến lược về logistics, sau khi khảo sát thực tế, Liên danh nhà đầu tư đã có văn bản đề xuất lựa chọn vị trí số 01 tại xã Vĩnh Hảo với quy mô 603 ha làm nơi xây dựng tổ hợp. Tuy nhiên, để có cơ sở tổng hợp báo cáo và đưa ra quyết định cuối cùng, vào ngày 05/03/2026, Sở Công Thương đã chính thức phát đi văn bản đề nghị các Sở Tài chính, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh tham gia cho ý kiến thẩm định.
Cụ thể, các cơ quan chuyên môn được yêu cầu phải xem xét kỹ lưỡng sự phù hợp của vị trí Vĩnh Hảo đối với quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất, các điều kiện hiện trạng quản lý cũng như những yếu tố hạn chế có thể ảnh hưởng đến việc bố trí dự án. Toàn bộ ý kiến đánh giá này phải được gửi về Sở Công Thương trước ngày 13/03/2026. Như vậy, dù Phan Rí Cửa đã vuột mất lợi thế trong mắt nhà đầu tư, kết quả cuối cùng vẫn đang chờ đợi sự phê duyệt chặt chẽ từ các cấp chính quyền dựa trên quy định của pháp luật. Dẫu sao, với quỹ đất công nghiệp khổng lồ đã được dọn đường, Phan Rí Cửa vẫn còn nguyên cơ hội để đón đầu những dự án tầm cỡ khác trong tương lai.
